وبلاگ
آموزش هواگیری موتور XU7P؛ پژو پارس، سورن پلاس و آریسان 2
هواگیری موتور XU7P یکی از مراحل مهم در سرویس سیستم خنک‌کننده این موتور است؛ به‌خصوص زمانی که مایع خنک‌کننده تخلیه شده، یکی از اجزای مدار باز یا تعویض شده یا به هر دلیلی هوا وارد سیستم خنک‌کننده شده باشد. باقی ماندن هوا در مدار می‌تواند گردش صحیح مایع خنک‌کننده را مختل کند و در عملکرد سیستم خنک‌کاری موتور تأثیر بگذارد.
موتور XU7P علاوه بر پژو پارس، در خودروهایی مانند سورن پلاس و آریسان 2 نیز مورد استفاده قرار گرفته است. بنابراین شناخت نحوه عملکرد سیستم خنک‌کننده و اصول صحیح هواگیری این موتور برای دارندگان خودروهای مجهز به XU7P اهمیت زیادی دارد.
سیستم خنک‌کننده موتور XU7P چگونه کار می‌کند؟
سیستم خنک‌کننده موتور XU7P یک مدار بسته و تحت فشار است. مایع خنک‌کننده در این مدار گردش می‌کند و حرارت ایجادشده در موتور را جذب کرده و برای دفع حرارت به سمت رادیاتور انتقال می‌دهد.
یکی از ویژگی‌های مهم سیستم خنک‌کننده تحت فشار این است که با افزایش کنترل‌شده فشار داخل مدار، نقطه جوش مایع خنک‌کننده نسبت به آب در فشار اتمسفری افزایش پیدا می‌کند. به همین دلیل سیستم می‌تواند در دمای بالاتر، بدون جوش آمدن مایع خنک‌کننده، به فعالیت خود ادامه دهد.
البته این عملکرد زمانی صحیح است که اجزای سیستم از جمله مخزن، درپوش، شیلنگ‌ها، اتصالات و سایر بخش‌های مدار سالم باشند.
تحت فشار بودن سیستم همچنین یکی از دلایلی است که نباید درپوش سیستم خنک‌کننده را هنگامی که موتور داغ است باز کرد؛ زیرا مایع داغ تحت فشار می‌تواند با شدت خارج شود و خطر سوختگی ایجاد کند.
چرا هواگیری موتور XU7P اهمیت دارد؟
در حالت عادی، مدار خنک‌کننده باید با مقدار مناسب مایع خنک‌کننده پر شده باشد. اگر هوا وارد این مدار شود، ممکن است در بعضی نقاط سیستم محبوس شود و گردش طبیعی مایع را مختل کند.
این اتفاق معمولاً پس از تخلیه مایع خنک‌کننده، باز شدن شیلنگ‌ها، تعمیر یا تعویض برخی اجزای سیستم خنک‌کننده یا تعمیرات موتور اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
وجود هوای محبوس در مدار می‌تواند باعث ایجاد اختلال در انتقال حرارت شود. به همین دلیل بعد از باز شدن مدار خنک‌کننده، فقط اضافه کردن مایع کافی نیست و باید از خارج شدن هوای باقی‌مانده نیز مطمئن شد.
علائم وجود هوا در سیستم خنک‌کننده XU7P
وجود هوا در سیستم خنک‌کننده همیشه یک علامت قطعی و مشخص ایجاد نمی‌کند، اما برخی نشانه‌ها می‌توانند احتمال وجود هوا یا اختلال در گردش مایع خنک‌کننده را مطرح کنند.
نوسان غیرعادی نشانگر دمای موتور، افزایش دمای موتور، عملکرد نامنظم بخاری کابین، تغییر غیرطبیعی سطح مایع خنک‌کننده و مشاهده یا شنیدن نشانه‌های گردش نامنظم مایع از جمله مواردی هستند که باید مورد بررسی قرار گیرند.
با این حال، مشاهده این علائم به‌تنهایی به معنی هوا داشتن سیستم نیست. خرابی ترموستات، واترپمپ، فن، نشتی سیستم، گرفتگی رادیاتور یا سایر مشکلات مدار خنک‌کننده نیز می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند.
چه زمانی هواگیری موتور XU7P لازم است؟
هواگیری معمولاً زمانی اهمیت پیدا می‌کند که مدار خنک‌کننده باز شده یا بخشی از مایع آن تخلیه شده باشد.
تعویض مایع خنک‌کننده، باز کردن شیلنگ‌های سیستم، تعویض بعضی قطعات مدار خنک‌کاری و انجام تعمیراتی که نیازمند تخلیه مایع هستند، از جمله شرایطی هستند که پس از آنها باید به وجود هوای احتمالی در مدار توجه کرد.
اگر بدون انجام هیچ تعمیر یا باز کردن مدار، سطح مایع خنک‌کننده مرتباً کاهش پیدا می‌کند، صرفاً هواگیری راه‌حل مشکل نیست. در چنین شرایطی ابتدا باید دلیل کاهش مایع و احتمال وجود نشتی یا ایراد دیگری در سیستم بررسی شود.
قبل از هواگیری XU7P چه نکاتی را رعایت کنیم؟
اولین نکته این است که موتور باید کاملاً سرد باشد. باز کردن درپوش سیستم خنک‌کننده هنگامی که موتور داغ و سیستم تحت فشار است می‌تواند خطرناک باشد.
قبل از شروع، وضعیت ظاهری مخزن انبساط، شیلنگ‌ها و اتصالات نیز باید بررسی شود. اگر نشتی مشخصی وجود داشته باشد، بهتر است ابتدا علت نشتی برطرف شود.
مایع مورد استفاده در سیستم نیز اهمیت زیادی دارد. نسبت ضدیخ و آب باید مطابق توصیه شرکت سازنده خودرو رعایت شود. افزایش خودسرانه مقدار ضدیخ لزوماً باعث عملکرد بهتر سیستم نمی‌شود و ترکیب مایع خنک‌کننده باید مطابق مشخصات توصیه‌شده آماده شود.
برای ترکیب با ضدیخ نیز بهتر است از آب با سختی پایین و ترجیحاً آب مقطر استفاده شود. استفاده مداوم از آب دارای املاح و سختی بالا می‌تواند زمینه تشکیل رسوبات در قسمت‌های مختلف مدار خنک‌کننده را فراهم کند.
آموزش هواگیری موتور XU7P
فرآیند هواگیری باید از زمانی آغاز شود که موتور سرد است. ابتدا سطح مایع خنک‌کننده بررسی می‌شود و اگر سیستم قبلاً تخلیه شده است، مایع خنک‌کننده مناسب به‌آرامی به مدار اضافه می‌شود.
در هنگام پر کردن سیستم باید فرصت خروج هوای محبوس از مدار فراهم شود. اگر در مدار خودرو نقاط مخصوص هواگیری در نظر گرفته شده باشد، هوا از نقاط تعیین‌شده خارج می‌شود.
در طول فرآیند هواگیری ممکن است ابتدا مخلوطی از هوا و مایع از محل هواگیری خارج شود. هدف این است که هوای محبوس از مدار خارج شده و جریان مایع بدون حباب برقرار شود.
پس از پر شدن اولیه مدار و انجام هواگیری، سطح مایع خنک‌کننده مجدداً کنترل می‌شود.
سپس موتور روشن می‌شود تا مایع خنک‌کننده در مدار گردش کند و موتور به شرایط کاری برسد. در این مرحله باید وضعیت دمای موتور، عملکرد سیستم خنک‌کننده و وجود هرگونه نشتی احتمالی تحت نظر قرار گیرد.
بعد از پایان فرآیند، موتور باید دوباره کاملاً سرد شود. پس از سرد شدن، سطح مایع خنک‌کننده مجدداً بررسی شده و در صورت نیاز تا محدوده تعیین‌شده تنظیم می‌شود.
آیا برای هواگیری XU7P باید موتور گرم باشد؟
شروع بررسی و باز کردن درپوش سیستم خنک‌کننده باید در حالت سرد انجام شود.
در بخشی از فرآیند، موتور روشن می‌شود تا مایع در مدار گردش کند و سیستم به شرایط کاری برسد؛ اما این موضوع به معنی باز کردن درپوش سیستم تحت فشار در حالت داغ نیست.
پس از پایان کار نیز بهتر است اجازه داده شود موتور کاملاً سرد شود و سپس سطح نهایی مایع خنک‌کننده بررسی شود.
چرا بعد از هواگیری سطح مایع خنک‌کننده پایین می‌آید؟
اگر مقداری هوا در مدار باقی مانده باشد، با خارج شدن آن ممکن است مایع خنک‌کننده فضای خالی را پر کند و در نتیجه سطح مایع در مخزن تغییر کند. به همین دلیل کنترل مجدد سطح مایع پس از سرد شدن کامل موتور اهمیت دارد.
اما اگر کاهش سطح مایع ادامه پیدا کند یا مجبور باشید مرتباً مایع خنک‌کننده اضافه کنید، نباید این وضعیت را صرفاً نتیجه هواگیری دانست.
در این شرایط باید شیلنگ‌ها، اتصالات، رادیاتور، مخزن انبساط و سایر بخش‌های سیستم از نظر نشتی یا خرابی بررسی شوند.
آیا وجود هوا در سیستم خنک‌کننده باعث بالا رفتن آمپر می‌شود؟
وجود هوای محبوس می‌تواند گردش صحیح مایع خنک‌کننده را مختل کند و در بعضی شرایط باعث افزایش یا نوسان دمای موتور شود.
اما بالا رفتن آمپر آب فقط یک علت ندارد. کمبود مایع خنک‌کننده، خرابی فن، ایراد ترموستات، مشکل واترپمپ، گرفتگی رادیاتور و نشتی مدار نیز باید بررسی شوند.
بنابراین اگر موتور XU7P پس از هواگیری همچنان بیش از حد گرم می‌شود، تکرار هواگیری بدون بررسی علت اصلی روش مناسبی برای عیب‌یابی نیست.
اگر بعد از هواگیری XU7P دوباره هوا وارد سیستم شود چه کنیم؟
اگر هواگیری به‌درستی انجام شده باشد اما پس از مدتی دوباره نشانه‌های وجود هوا یا گاز در سیستم خنک‌کننده مشاهده شود، ابتدا باید سایر اجزای مدار خنک‌کننده بررسی شوند.
نشتی شیلنگ‌ها و اتصالات، وضعیت مخزن و درپوش سیستم، رادیاتور، ترموستات، واترپمپ و سایر قسمت‌های مرتبط باید بررسی شوند.
اگر پس از بررسی این موارد همچنان مشکل وجود داشته باشد، یکی از مواردی که باید مورد بررسی قرار گیرد سلامت واشر سرسیلندر است.
در چنین شرایطی می‌توان از کیت‌های تست سلامت واشر سرسیلندر یا تست تشخیص گازهای احتراق در سیستم خنک‌کننده به‌عنوان یکی از روش‌های تشخیصی استفاده کرد. این تست‌ها می‌توانند به بررسی احتمال ورود گازهای حاصل از احتراق به مدار خنک‌کننده کمک کنند.
البته نتیجه این تست باید در کنار سایر بررسی‌های فنی تفسیر شود و به‌تنهایی جایگزین عیب‌یابی کامل موتور نیست.
نقش مخزن انبساط در سیستم خنک‌کننده XU7P چیست؟
با افزایش دمای موتور، مایع خنک‌کننده گرم شده و حجم آن تغییر می‌کند. مخزن انبساط فضای لازم برای تغییر حجم مایع در سیستم را فراهم می‌کند و امکان کنترل سطح مایع خنک‌کننده را نیز در اختیار راننده قرار می‌دهد.
سطح مایع باید در حالت سرد بررسی شود و در محدوده تعیین‌شده قرار داشته باشد. پر کردن بیش از حد مخزن نیز صحیح نیست و سطح مایع باید طبق نشانه‌های موجود روی مخزن و توصیه سازنده تنظیم شود.
بعد از هواگیری موتور XU7P چه چیزهایی را بررسی کنیم؟
پس از پایان هواگیری و سرد شدن کامل موتور، سطح مایع خنک‌کننده را دوباره بررسی کنید. همچنین اطراف شیلنگ‌ها، اتصالات، مخزن و بخش‌هایی که هنگام سرویس یا تعمیر باز شده‌اند باید از نظر نشتی کنترل شوند.
در استفاده‌های بعدی از خودرو نیز به وضعیت نشانگر دمای موتور توجه کنید. اگر سطح مایع مجدداً کاهش پیدا کرد، دمای موتور رفتار غیرعادی داشت یا دوباره علائم وجود هوا در مدار مشاهده شد، سیستم نیازمند بررسی دقیق‌تر است.
اشتباهات رایج هنگام هواگیری موتور XU7P
یکی از مهم‌ترین و خطرناک‌ترین اشتباهات، باز کردن درپوش سیستم خنک‌کننده هنگام داغ بودن موتور است.
استفاده از آب با سختی بالا، رعایت نکردن نسبت توصیه‌شده آب و ضدیخ، پر کردن بیش از حد مخزن، نادیده گرفتن نشتی و تصور اینکه هر افزایش دمایی فقط به دلیل وجود هواست نیز می‌تواند باعث بروز مشکل یا تشخیص اشتباه شود.
همچنین اگر سیستم پس از تعمیر باز شده است، باید از نصب صحیح شیلنگ‌ها و اتصالات و نبود نشتی در مدار اطمینان حاصل شود.
جمع‌بندی
هواگیری موتور XU7P یکی از مراحل مهم پس از تخلیه مایع خنک‌کننده یا باز شدن مدار سیستم خنک‌کاری است. این موتور در خودروهایی مانند پژو پارس، سورن پلاس و آریسان 2 مورد استفاده قرار گرفته و سیستم خنک‌کننده آن به‌صورت مدار بسته و تحت فشار کار می‌کند.
در هنگام سرویس باید نسبت آب و ضدیخ مطابق توصیه سازنده رعایت شود و استفاده از آب با سختی پایین یا آب مقطر می‌تواند از ورود مقدار زیادی املاح به سیستم جلوگیری کند.
پس از هواگیری نیز سطح مایع، وضعیت دمای موتور و احتمال نشتی باید کنترل شود. اگر با وجود هواگیری صحیح و بررسی سایر اجزای سیستم همچنان مشکل ورود هوا یا گاز به مدار ادامه داشت، بررسی سلامت واشر سرسیلندر و استفاده از روش‌های تشخیصی مناسب می‌تواند مرحله بعدی عیب‌یابی باشد.
محصولات مرتبط در پارس مکامولد:
